Spawanie MIG czy TIG – którą spawarkę wybrać do warsztatu

MIG/MAG w skrócie

Spawanie MIG/MAG to spawanie łukowe drutem elektrodowym w osłonie gazu. Podajnik wypycha drut ze szpuli przez uchwyt, a łuk jarzy się między końcem drutu a spawanym elementem, więc drut jest jednocześnie spoiwem. Źródło pracuje prądem stałym, a drut jest niemal zawsze na biegunie dodatnim. Spawarkę tego typu potocznie nazywa się migomatem.

Nazwa obejmuje dwie odmiany, które różnią się gazem:

• MIG – gaz obojętny: argon, hel albo ich mieszanina. Tak spawa się głównie metale nieżelazne, na przykład aluminium i miedź.
• MAG – gaz aktywny: mieszanka argonu z CO2 lub tlenem albo czysty CO2. Tak spawa się stale niestopowe, nisko- i wysokostopowe, czyli większość tego, co powstaje w domowym warsztacie.

W mowie potocznej „spawanie MIG” oznacza więc zwykle MAG stali. Jaki gaz i jaką butlę wybrać, opisujemy w poradniku o gazie do spawania MIG i TIG.

Producenci spawarek zgodnie opisują MIG jako proces najłatwiejszy do nauczenia i szybki. Spoina z drutu litego nie ma żużla, a tym samym migomatem można spawać drutem proszkowym samoosłonowym, bez butli, co przydaje się na zewnątrz. Drut samoosłonowy zwykle wymaga odwrotnej biegunowości niż drut lity, a spoina ma żużel, więc przed zakupem sprawdź, czy spawarka pozwala zmienić biegunowość.

TIG w skrócie

W metodzie TIG łuk jarzy się między nietopliwą elektrodą wolframową a elementem, a osłonę daje gaz obojętny, najczęściej argon. Spoiwo, jeśli jest potrzebne, dokładasz ręcznie prętem albo z podajnika drutu. Jedna ręka prowadzi uchwyt, druga pręt, dlatego prąd reguluje się w trakcie spawania pedałem nożnym albo przyciskiem na uchwycie.

TIG daje spoiny najwyższej jakości: gładkie, równe, bez porów, bez odprysków i żużla. Ceną jest tempo i wymagania. TIG jest wyraźnie wolniejszy, trudniejszy do opanowania i wymaga idealnie czystych krawędzi, bez rdzy, oleju i smaru. Stal i stal nierdzewną spawa się prądem stałym z elektrodą na minusie (DC−), a aluminium prądem przemiennym (AC), bo zmiana biegunowości rozbija warstwę tlenków na jego powierzchni. Do stali wystarczy spawarka DC, do aluminium potrzebujesz spawarki AC/DC.

Trzecia popularna metoda, MMA, czyli spawanie elektrodą otuloną, nie potrzebuje butli. Otulina podczas topienia wytwarza gazy osłonowe i żużel, dlatego metoda sprawdza się na zewnątrz i lepiej znosi zardzewiały lub brudny materiał. Trudniej jednak zajarzyć i utrzymać łuk, elektrody często się wymienia, jest więcej odprysków, a spoinę trzeba oczyścić z żużla.

Tabela porównawcza MIG, TIG i MMA

Zestawienie na podstawie materiałów producentów spawarek, dla stali niestopowej, jeśli nie zaznaczono inaczej:

Do każdej metody doliczasz ochronę: przyłbicę spawalniczą, rękawice i odzież, a przy MIG i TIG także gaz i materiały eksploatacyjne, na przykład końcówki prądowe i dysze.

Co spawamy w projektach DIY

Typowe domowe projekty to konstrukcje ze stali niestopowej: ramy z profili, uchwyty, stojaki, stoły i wózki. Tu dają radę wszystkie trzy metody, a różnica to tempo, wygoda i wygląd spoiny. Pomysły na pierwsze konstrukcje zebraliśmy w poradniku o projektach do spawania dla początkujących.

Dobry przykład to zestaw wózka spawalniczego S. Konstrukcja powstaje z blach S235JR o grubości od 2 do 5 mm, a zamki tab & slot trzymają elementy przed sczepieniem. Zespawasz go migomatem (MAG), metodą TIG albo elektrodą otuloną. Przy blasze 2 mm sczepiasz gęsto i spawasz krótkimi ściegami na przemian, żeby jej nie przegrzać.

Punkt wyjścia do doboru prądu daje orientacyjna reguła podawana przez producentów spawarek w poradnikach dla początkujących: około 1 A na każde 0,001 cala (0,025 mm) grubości. Dla blachy 2 mm to około 80 A, a dla 5 mm około 200 A. Dokładne nastawy weź z tabeli w spawarce, zwykle umieszczonej pod klapą komory drutu, i ze swojej próbnej spoiny na ścinku.

Na co patrzeć przy wyborze spawarki

Zanim porównasz modele, sprawdź kilka parametrów w karcie technicznej:

• Zasilanie. Kompaktowe inwertery MIG, TIG i MMA pracują z jednej fazy 230 V. Przykładowe instrukcje takich spawarek wymagają bezpiecznika 16 A zwłocznego (charakterystyki C) – sprawdź wymaganie w instrukcji swojej spawarki. Mocniejsze spawarki potrzebują trzech faz 400 V. Więcej o zasilaniu piszemy w poradniku o organizacji warsztatu w garażu.
• Prąd i cykl pracy. Cykl pracy mówi, przez jaką część 10-minutowego okresu spawarka może spawać danym prądem. Przykładowy kompaktowy migomat 230 V podaje 170 A przy cyklu 35 % i 100 A przy cyklu 100 %.
• Drut. Typowy kompaktowy migomat przyjmuje drut stalowy o średnicy 0,6–1,0 mm i szpulę do 5 kg. Do aluminium potrzebny jest inny drut, a producenci zalecają wymianę prowadnika drutu w uchwycie na plastikowy.
• Biegunowość. Jeśli chcesz spawać drutem samoosłonowym bez butli, spawarka musi pozwalać na jej zmianę.
• Prąd przemienny. Tylko jeśli planujesz spawać aluminium TIG-iem.
• Kilka metod w jednym. Wiele inwerterów TIG spawa też elektrodą otuloną, a spawarki wieloprocesowe łączą MIG, TIG i MMA w jednym urządzeniu.

Wózek do MIG i do TIG

Każda metoda z butlą to w praktyce dwa ciężkie przedmioty, które powinny stać razem: spawarka i butla. Przy migomacie dochodzą szpule drutu i uchwyt z długim przewodem, przy TIG uchwyt, pręty spoiwa i pedał. Przy MMA butli nie ma, ale kable i elektrody też potrzebują miejsca.

Wózek spawalniczy S jest liczony pod typowy inwerter TIG/MMA albo kompaktowy migomat do 30 kg, który stoi na dwóch listwach 545 mm, oraz jedną butlę 20 l (Ø 204 mm) albo 8/10 l (Ø 140 mm). Zamiast ścianek pełnych możesz wybrać ściankę systemową z rastrem pod grzybki M5; akcesoria na grzybki M5 do ścianki systemowej są w projekcie. Jeśli spawasz dwoma gazami, na przykład mieszanką do MAG i argonem do TIG, albo masz butlę 50 l, poczekaj na rozmiary XL i L, które pojawią się wkrótce. Jak dobrać wózek do spawarki i butli, opisujemy w poradniku jak wybrać wózek do spawarki.